Artikel van Kimberly

Ouderenmishandeling, perspectieven voor hulpverlening


Aan de hand van mijn gelezen artikel heb ik kennis opgedaan van ouderenmishandeling. Ik wil mijn kennis en gedachten op die manier met jullie delen.

Vooraf zal ik proberen het begrip ouderenmishandeling te verduidelijken door middel van een definitie:

'Onder mis(be)handeling van een oudere persoon (55 jaar of ouder) verstaan we het handelen of het nalaten van handelen van al degenen die in een persoonlijke of professionele relatie met de oudere staan, waardoor de oudere persoon (herhaaldelijk) lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt, dat wel vermoedelijke schade lijden zal en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid.'

(Bron: Wales, J. (2010). ouderenmishandeling. Geraadpleegd op 24 november 2010, op http://nl.wikipedia.org/wiki/Ouderenmishandeling)

Om een instap te maken in mijn subthema 'ouderenmishandeling' laat ik jullie kijken naar een filmpje.

Een correcte referentie van het artikel

Bakker, H., Beelen, J., Nieuwenhuizen, C. (1999). De au van ouderdom (Ouderenmishandeling, perspectieven voor hulpverlening). Utrecht: NIZW

De onmiddelijke context van het artikel

Ik heb gekozen voor een hoofdstuk uit een boek. De titel van het boek is 'De au van ouderdom: Ouderenmishandeling, perspectieven voor hulpverleners'. Het hoofdstuk gaat over het beoordelen in plaats van veroordelen: 'Omgaan met vermoedens van ouderenmishandeling'.

Er zijn drie auteurs die dit boek hebben geschreven : Hilde Bakker, Joop Beelen en Carla Nieuwenhuizen.

In het algemeen is er nog niet veel bekend of uitgegeven in verband met ouderenmishandeling. De bedoeling van deze drie auteurs was om de hulpverleners wat meer inzicht en tips te geven, omtrent die problematiek.

Bij het schrijven van het boek hebben ze veel steun gehad van pioniers, praktijkmensen en samenwerkingspartners.
Het initiatief en de financiële ondersteuning kwam vooral van het ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Sport. Zonder deze bekendmaking van ouderenmishandeling was het waarschijnlijk onmogelijk geweest om meldpunten op te richten in verband met ouderenmishandeling. Zo kan ik onmiddellijk verwijzen naar het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW), dat ook een belangrijke rol heeft gespeeld bij het publiceren van dit boek. Het NIZW heeft dan ook het Landelijk Steunpunt Bestrijding Ouderenmishandeling in het leven geroepen.

Zonder de belangrijke ontwikkelingen van de overheid in de jaren '90 op vlak van ouderenmishandeling, was dit boek er nooit gekomen.
Het vergaren van de praktijkervaringen van dit boek is mogelijk gemaakt door twee experimentele Meldpunten Ouderenmishandeling. Er is op die manier informatie beschikbaar gesteld over de juridische aspecten van ouderenmishandeling. Ook hulpverleners hebben hun inzichten en ervaringen meegedeeld bij het opstellen van dit boek.

Wie schreef het artikel?

Het artikel werd samengesteld door drie verschillende auteurs:

Hilde Bakker
Joop Beelen
Carla Nieuwenhuizen

In het boek of het artikel zelf werd er geen informatie weergegeven over één van de drie auteurs.
Ik ben zelf verder op zoek gegaan naar deze auteurs.

Joop Beelen

- Andere werken van Joop Beelen:

1. De au van ouderdom
(Co-auteur) NIZW, ISBN 90-5050-751-4, 1999

2. Redders in nood
(Auteur) Ambo, ISBN 90-263-1155-9, 1996

3. Tussen verleiden en verkrachten
(Auteur) Dekker, ISBN 90-5071-073-5, 1989

Hilde Bakker

- Andere werken van Hilde Bakker:

1. Met de mantel der liefde
(Auteur) NIZW, ISBN 90-5050-759-X, 2001

2. Speelbal of spelbepaler
(Co-auteur) NIZW, ISBN 90-5050-820-0, 2000

3. Voorzichtig met angst
(Auteur) NIZW, ISBN 90-5050-851-0, 2000

4. De au van ouderdom
(Auteur) NIZW, ISBN 90-5050-751-4, 1999

5. De blik naar buiten
(Co-auteur) Medusa, ISBN 90-72127-10-2, 1994

Carla Nieuwenhuizen

1. De au van ouderdom
(Auteur)NIZW, ISBN 90-5050-751-4, 1999

De structuur van de tekst

  • A) Kent de tekst een duidelijke structuur?

De tekst kent een zeer duidelijke structuur met titels en subtitels en is ook logisch opgebouwd. Onder de titels wordt er telkens algemeen vermeld wat er in de subtitels beschreven wordt.
De subtitels vormen een duidelijke opsomming, ze volgen sterk op elkaar en houden verband met elkaar.
De subtitels hebben een kleiner lettertype dan de titels en staan ook schuin gedrukt. De titels staan vet en in het groot.
Aan de hand van de structuur van de tekst kan je alles heel snel terug vinden. Je kan op die manier ook een duidelijk onderscheid maken tussen hoofd- en bijzaken.

  • B) Wat zijn de tussentitels ?

De tussentitels bestaan meestal uit de opsomming van tips of verdere informatie:

- Sterke vermoedens van ouderenmishandeling

  • Uitgaan van 'twee slachtoffers'

- Vage vermoedens van ouderenmishandeling

  • Aspecten die het uiten van vage vermoedens bemoeilijken
  • Gevoelens en normen van de hulpverlener
  • Vermoedens delen

- Handelswijze bij (vage) vermoedens van ouderenmishandeling

  • De situatie beoordelen
  • Contact houden met betrokkenen
  • De situatie onderzoeken
  • Goed luisteren
  • De situatie bespreekbaar maken

Interessante bronnen

  1. Ramkema, H. (1996). Signaal op rood: ouderenmishandeling bij de mensen thuis. Utrecht: NIZW
  2. Sprey, M. (1997). De zwarte kant van mantelzorg: ouderenmishandeling. Nursing, oktober 1997, 38-42
  3. Spieker, P. (1999). Niet ontkennen: iedere verpleegkundige kan ouderenmishandeling tegenkomen. Verpleegkundig Nieuws, nr.2, 22-25
  4. Hollander, E., Kooiker, L., Termeer, H. (1996). Signalement: oud en mishandelend; handleiding voor training van gezinsverzorgenden. Utrecht: NIZW
  5. Lege, W., Weeghel, J. (1989). Mishandeling van ouderen: Een verkennend onderzoek naar melding en signalering. Utrecht: NcGv

Help! Waar kan ik terecht bij 'ouderenmishandeling'?

- AMW Stichting Trajekt ( Algemeen Maatschappelijk werk)

- Centrum voor Algemeen Welzijnswerk Zuid- Oost Vlaanderen

- De Dienst Slachtofferhulp

- EMGO : Institute for Health and Care Research )

- GGD: Gemeentelijke Gezondheidsdienst

- Landelijk Steunpunt Bestrijding Ouderenmishandeling (LSBO)

- Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW)

- Provinciaal Steunpunt Ouderenmis(be)handeling

- RIAGG: Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg

- Rusthuis Infofoon

- Sociaal Huis Pandora

- Stichting thuiszorg Midden Limburg

Specialisten in kaart gebracht

Ik heb rond dit thema één specialiste gevonden die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het opmaken van dit boek. Ze is ook heel nauw betrokken bij het thema ‘ouderenmishandeling’.
Hierbij heb ik het over Hannie Comijs. Ze is een psychologe en werkt bij EMGO ( Institute for Health and Care Research )
Deze naam werd vermeld in het boek dat ik gelezen heb. Volgens het boek ‘ De au van ouderdom’ leidt ze onderzoeken aan de vrije universiteit (VU) van Amsterdam.

Wat betekent dit?

Aandachtsfunctionaris
Is geïnteresseerd in het onderwerp en heeft al enige ervaring met de hulpverlening. Je kunt deze persoon consulteren bij signalen en vermoedens. De aandachtsfunctionaris geeft advies en scholing, registreert meldingen en houdt bij wat er in specifieke situaties is gedaan
Complex
samengesteld, ingewikkeld, samengesteld geheel, (psych.) geheel van ziekelijke ideeën
Dilemma
lastige keuze tussen twee onaangename zaken
Frequentie
het herhaaldelijk weerkeren, getal dat aangeeft hoe vaak iets voorkomt, aantal trillingen per seconde
Impasse
moeilijke positie waaruit men zich niet kan redden
Interventie
tussenkomst
Isolatie
afzondering, afsluiting
Supervisie
sturend, leidinggevend toezicht

Naar aanleiding van alle gevonden bronnen en het opbouwen van onze opdracht hebben we een werkdocument per artikel opgesteld. Mijn werkdocument kun je hier vinden: Werkdocument van Kimberly

Een synthese van mijn tekst

Mijn artikel gaat over het omgaan met vermoedens van ouderenmishandeling. Bij ouderenmishandeling kan men een onderscheid maken tussen sterke en vage vermoedens.
Bij de sterke vermoedens is het belangrijk dat men ervan uitgaat dat er twee slachtoffers zijn. De hulpverlener moet er rekening mee houden dat er onmacht in het spel kan zijn bij de dader.
Bij vage vermoedens moet men op zoek gaan naar aspecten die het uiten hiervan bemoeilijken. De onzekerheid en het gebrek aan tijd speelt hierin een duidelijke rol. Er moet ook rekening gehouden worden met de gevoelens en de normen van de hulpverlener. Het is zeer belangrijk dat een hulpverlener in staat is zijn gevoelens te delen met anderen.
Bij ouderenmishandeling moet men ook de handelswijze van vermoedens in acht nemen. Ten eerste moet men de situatie beoordelen. Als tweede punt is het belangrijk om contact te houden met de betrokkenen. Zeker als men ervan overtuigd is of er werkelijk aan mishandeling wordt gedaan. Ten derde moet men de situatie onderzoeken. Hierbij kan je de situatie observeren en rapporteren. Nadien is het nodig dat je een bespreking houdt met collega’s. Het is de bedoeling dat je een frequentie bijhoudt van de mishandeling en een medisch of psychiatrisch onderzoek laat uitvoeren. Daarnaast is het van uiterst belang dat men goed kan luisteren. Je moet luisteren naar alle partijen en met een neutrale houding. Tijdens het luisteren is het interessant om te letten op de lichaamstaal van de betrokken partijen. Dit brengt voor de hulpverlener veel geduld met zich mee. Als laatste punt in de handelswijze moet je de situatie bespreekbaar kunnen maken.
Hieronder verstaan we dat de hulpverlener na het onderzoek de situatie opnieuw moet bekijken. Men moet ook proberen om te term 'ouderenmishandeling' te vermijden. Het kan hierbij interessant zijn om de situatie met twee hulpverleners te bekijken. Tijdens het bezoek is het nodig dat je eerlijk bent over het doel van je komst.

Om de inhoud van mijn artikel wat te verduidelijken heb ik gebruik gemaakt van een powerpoint. Ik wens jullie veel kijkplezier!

Enkele statistieken

Tijdens het opzoeken van informatie over ouderenmishandeling, heb ik enkele interessante cijfers teruggevonden.
Ik heb ze in grafieken geplaatst. Deze grafieken kan je terugvinden op Werkdocument excel